"Pensioenfondsen worstelen met risicomanagement"

Deze kop staat boven een recent persbericht n.a.v. een onderzoek onder 100 pensioenfondsen. Hieruit blijkt dat slechts 23% van de fondsen het risicomanagement volledig op orde heeft. Voorts is belangrijk dat pensioenfondsen niet alleen inzicht hebben in hun financiële risico’s, maar ook de andere risico’s, zoals de uitbestedingrisico’s.

DNB: "Pensioenfondsen kwetsbaar in uitbesteding" 

De Nederlandsche Bank (DNB) constateert in een schrijven uit 2010 aan de pensioenfondsen, dat pensioenfondsen kwetsbaar zijn gebleken door geconstateerde tekortkomingen in de uitbesteding en risicobeheersing. De bevindingen van DNB komen overeen met die van de commissie Frijns. Een pensioenfonds dat zijn administratie en vermogensbeheer uitbesteedt, is en blijft verantwoordelijk voor een juiste administratie en solide vermogensbeheer. Inzicht in de uitbestedingrisico’s is derhalve van groot belang. De basis van de beoordeling van de risico’s die samenhangen met uitbesteding bestaat uit 1) de governance-structuur m.b.t. de uitbesteding en 2) due diligence van de uitbestedingscontracten.

Uitbestedingsrisico en governance

Een adequate governance-structuur vraagt om een duidelijke verdeling van rollen en verantwoordelijk­heden tussen het bestuur van het pensioenfonds en de partijen aan wie wordt uitbesteed. Belangrijke punten zijn: neemt het bestuur van het pensioenfonds de belangrijkste beslissingen, voert het de regie en bewaakt het de compliance en aansluiting op de voorgeschreven beleidskaders? Zijn er in de uitbestedingsstructuur checks en balances ingebouwd? Vindt er bijvoorbeeld reconciliatie plaats tussen de administratie van de vermogensbeheerder en de custodian? Berekent, beoordeelt en analyseert de onafhankelijke risicoadviseur het beleggingsmandaat m.b.t. tot de gelopen sleutelrisico’s, zoals derivaten en leverage? Vindt er in de uitbesteding geen vermenging van taken plaats m.b.t. de strategie, beleid, uitvoering, performancemeting, risicoadviseur en administratie? Is er effectieve managementinformatie en zijn er strikte rapportageprotocols op basis waarvan het bestuur effectief kan sturen en 'in control' kan blijven?

Uitbestedingsrisico en due diligence op contracten

Voorts zijn er tal van risico’s die samenhangen met verschillende typen van contracten. Bijvoorbeeld op het gebied van vermogensbeheer sluit een pensioenfonds contracten met een fiduciair manager, operationeel vermogensbeheerder en de custodian. Al deze contracten kennen specifieke risico’s samenhangend met de uitbestede taken. Een uitbesteding van het vermogensbeheer brengt onder andere risico’s met zich mee m.b.t. derivaten, leverage, liquiditeiten, integriteit, beloning, tegenpartij, performance en risicometing. Het mitigeren van dit soort risico in de contracten komt veel te weinig voor. Dit komt omdat de marktpartijen nog niet gewend zijn om dit soort risico’s in kaart te brengen en contractueel af te dekken. Terwijl het contract de basis is om de wederpartij aan te spreken, indien er te veel risico’s worden genomen. Van essentieel belang is het derhalve dat onderzoek naar de contracten plaatsvindt, “due diligence”, om vast te stellen of bovengenoemde risico’s contractueel zijn afgedekt.

Governance-structuur en Risicomatrix

FPLC heeft al verscheidene pensioenfondsen geadviseerd over hun Governance-structuur m.b.t. de uitbesteding en een due diligence onderzoek naar de contracten uitgevoerd. FPLC heeft daartoe speciaal een tool ontworpen: de Risicomatrix.

De Risicomatrix is als volgt opgebouwd:

1) Beschrijving soort contract

2) Beschrijving key risico’s en daarmee samenhangende risico’s

3) Mitigerende bepalingen in contract

4) Beoordeling: Rood (afwezig), Oranje (matig) en Groen (aanwezig)

5) Aanbeveling ingeval van beoordeling Rood of Oranje

Op basis van de Risicomatrix kan heel inzichtelijk per contract worden vastgesteld welke risico’s er contractueel worden gelopen en welke bepalingen er wijziging behoeven. Naar aanleiding daarvan kunnen gerichte contractsonderhandelingen plaatsvinden.

Contact

Wilt u weten meer weten over de Governance-structuur m.b.t. de uitbesteding en de Risicomatrix?  Ellen Hoving heeft meer dan 15 jaar ervaring op het gebied van collectieve pensioenen en vermogensbeheer. Zij heeft gewerkt voor diverse bedrijfstak- en ondernemingspensioenfondsen in diverse functies als senior pensioenjurist, hoofd juridische zaken, directiesecretaris en bestuurder van een ondernemingspensioenfonds.

>> Download onze algemene brochure 'Onafhankelijk advies voor Pensioenfondsen en Verzekeraars' 

>> Download onze brochure 'Sparringpartner voor bestuurders van pensioenfondsen'